شکستگی لگن یکی از آسیبهای مهم و نسبتاً جدی در طب اورژانس و ارتوپدی است که معمولاً بر اثر ضربههای شدید ایجاد میشود. لگن نقش اساسی در تحمل وزن بدن، انتقال نیروهای حرکتی و محافظت از اندامهای حیاتی مانند مثانه، روده و عروق بزرگ دارد. به همین دلیل، هرگونه شکستگی در این ناحیه میتواند پیامدهای جدی برای سلامت فرد ایجاد کند.
ساختمان لگن
لگن از سه استخوان اصلی تشکیل شده است:
- استخوان ایلیوم (Ilium)
- ایسکیوم (Ischium)
- پوبیس (Pubis)
این استخوانها در ناحیه استابولوم (حفره محل قرارگیری سر استخوان ران) به هم متصل میشوند و ساختار حلقهای شکل لگن را میسازند.
علل شکستگی لگن
شکستگی لگن معمولاً بر اثر نیروهای شدید ایجاد میشود، از جمله:
۱. ضربههای پرانرژی
- تصادفات رانندگی
- سقوط از ارتفاع
- برخوردهای ورزشی شدید
۲. ضربههای کمانرژی (در سالمندان)
- زمینخوردن ساده
- پوکی استخوان (استئوپروز)
در این حالت حتی نیروهای کم نیز میتوانند موجب شکستگی شوند.
علائم و نشانهها
افراد مبتلا به شکستگی لگن ممکن است علائم زیر را تجربه کنند:
- درد شدید در ناحیه لگن و کشاله ران
- ناتوانی یا مشکل در راه رفتن
- خونریزی یا کبودی اطراف لگن
- درد هنگام فشار یا حرکت پا
- کوتاه شدن اندام یا چرخش غیرطبیعی
- شوک و افت فشار خون در شکستگیهای شدید
انواع شکستگی لگن
شکستگیهای لگن بر اساس شدت و محل درگیری طبقهبندی میشوند:
۱. شکستگیهای پایدار (Stable)
- معمولاً یک نقطه از حلقه لگن دچار شکستگی میشود.
- بیمار میتواند تا حدودی وزن تحمل کند.
- درمان سادهتر است.
۲. شکستگیهای ناپایدار (Unstable)
- چندین قسمت از حلقه لگن میشکند.
- همراه با خونریزی داخلی شدید
- نیازمند درمان فوری و اغلب جراحی
۳. شکستگی استابولوم (Acetabular Fracture)
- شکستگی محل قرارگیری سر استخوان ران
- ممکن است با دررفتگی مفصل همراه باشد.
تشخیص
تشخیص شکستگی لگن با روشهای زیر انجام میشود:
- معاینه بالینی: بررسی درد، وضعیت اندام و علائم شوک
- رادیوگرافی ساده: اولین اقدام تصویربرداری
- سیتیاسکن (CT Scan): برای بررسی دقیقتر شکستگی
- MRI: در موارد خاص یا شک به آسیب بافت نرم
درمان شکستگی لگن
نوع درمان به شدت شکستگی، وضعیت بیمار و محل درگیری بستگی دارد.
۱. درمان غیرجراحی
در موارد شکستگیهای پایدار:
- استراحت مطلق
- مصرف داروهای ضد درد
- فیزیوتراپی و بازتوانی
- استفاده از واکر یا عصا برای کاهش فشار
2. درمان جراحی
در موارد زیر نیاز است:
- شکستگیهای ناپایدار
- خونریزی شدید
- آسیب عروقی یا عصبی
- شکستگی استابولوم همراه دررفتگی مفصل ران
روشهای جراحی شامل:
- فیکساسیون داخلی (Internal Fixation) با پیچ و پلاک
- فیکساسیون خارجی (External Fixator) برای کنترل خونریزی
- جااندازی دررفتگی
عوارض احتمالی
شکستگی لگن میتواند منجر به عوارض زیر شود:
- خونریزی داخلی شدید
- آسیب مثانه، حالب یا روده
- عفونت
- لخته شدن خون در پا (DVT)
- درد مزمن لگن
- محدودیت حرکتی
بازتوانی
فیزیوتراپی بخش مهمی از بهبود است و شامل:
- تمرینات افزایش دامنه حرکتی
- تقویت عضلات لگن و ران
- آموزش راه رفتن صحیح
- بهبود تعادل
جمعبندی
شکستگی لگن یک آسیب جدی است که نیاز به تشخیص دقیق و درمان مناسب دارد. شدت و نوع شکستگی، روش درمان را تعیین میکند. با درمان بهموقع و بازتوانی مناسب، بسیاری از بیماران میتوانند به فعالیتهای روزمره خود بازگردند.
