تعویض مفصل زانو یکی از موفقترین و پرکاربردترین جراحیهای ارتوپدی در جهان است. این عمل زمانی انجام میشود که غضروف مفصل زانو بهحدی آسیبدیده باشد که فرد با درد شدید، محدودیت حرکتی و کاهش کیفیت زندگی مواجه شود. هدف از این جراحی، کاهش درد، اصلاح تغییر شکل زانو و بازگرداندن توانایی حرکت طبیعی است.
دلایل انجام تعویض مفصل زانو
مهمترین بیماریهایی که میتوانند منجر به نیاز به این عمل شوند عبارتاند از:
۱. آرتروز (استئوآرتریت)
شایعترین علت فرسایش تدریجی غضروف مفصل که بیشتر در افراد بالای ۵۰ سال دیده میشود.
۲. روماتیسم مفصلی
یک بیماری التهابی خودایمنی که میتواند باعث تخریب بافت مفصل شود.
۳. آسیبدیدگیهای شدید زانو
شامل شکستگیهای داخل مفصل یا پارگی شدید رباطها و مینیسک.
نحوه انجام جراحی
در عمل تعویض مفصل زانو، جراح بخشهای تخریبشده استخوان و غضروف را از سطح استخوان ران و ساق پا برداشته و یک مفصل مصنوعی (پروتز) از جنس فلز و پلیمر مقاوم جایگزین آن میکند.
پروتز زانو معمولاً از سه بخش تشکیل شده است:
- قطعه فلزی روی استخوان ران (فمور)
- قطعه فلزی یا پلاستیکی روی استخوان ساق (تیبیا)
- گاهی یک قطعه پلاستیکی روی استخوان کشکک (پاتلا)
این قطعات بهگونهای طراحی شدهاند که حرکت طبیعی مفصل زانو را شبیهسازی کنند.
مزایای جراحی
- کاهش چشمگیر درد
- بهبود توانایی راه رفتن
- افزایش دامنه حرکتی
- بهبود کیفیت زندگی
- اصلاح انحراف زانو (زانوی پرانتزی یا ضربدری)
عوارض احتمالی
هر عمل جراحی ممکن است عارضه داشته باشد. عوارض احتمالی تعویض مفصل زانو شامل موارد زیر است:
- عفونت مفصل
- لخته خون در پا
- سفتی مفصل
- شل شدن پروتز طی سالها
- درد موقتی پس از عمل
با مراقبت مناسب و انجام فیزیوتراپی، احتمال اغلب این عوارض کاهش مییابد.
مراقبتهای پس از جراحی
۱. فیزیوتراپی
مهمترین بخش درمان پس از عمل است و نقش اساسی در بازگشت عملکرد طبیعی دارد.
۲. استفاده از واکر یا عصا
در هفتههای اول برای جلوگیری از فشار بیش از حد به مفصل جدید ضروری است.
۳. پرهیز از نشستن طولانی یا خم شدن زیاد زانو
برای جلوگیری از سفتی مفصل.
۴. پیشگیری از لخته خون
مصرف داروهای رقیقکننده خون طبق دستور پزشک.
طول عمر مفصل مصنوعی
امروزه پروتزهای پیشرفته زانو بین ۱۵ تا ۲۰ سال و در صورت مراقبت خوب حتی بیشتر عمر میکنند. فعالیتهای پرفشار مانند دویدن یا پریدن مکرر ممکن است عمر آن را کاهش دهد.
